Leren of laten leren

13 dec 2019

Gisteren mocht ik een intervisie bijeenkomst meemaken van School’s Cool Arnhem (zie voor de aanpak: www.schoolscoolarnhem.nl) en ondanks mijn stellige voornemen om me terughoudend en bovenal luisterend op te stellen, werd ik op een bepaald moment toch even ‘Jan Mulder-boos’. Thema van de avond was leerstrategieën. Belangrijk element in een goede aanpak van het leren was feedback. Het algemeen gehoorde en bevestigde verhaal echter ging over het bespreken van proefwerken of eigenlijk over het NIET bespreken van de toetsen.

Alle vrijwilligers die zich het lot van een leerling hadden aangetrokken en hem/haar derhalve meer dan een jaar begeleiden (zie voor de aanpak weer: www.schoolscoolarnhem.nl) klaagden dat ze er maar niet in slaagden om via hun pupillen de opgaven of vragen van de toetsen los te krijgen.
Ik ben als docent ooit nog begonnen, voordat er gemeenschappelijke toetsen bestonden. We spreken hier over de jaren ’80 van de vorige eeuw. Iedere docent maakte of jatte zijn eigen proefwerken en deed dus eigenlijk maar wat. Het gaf mij de mogelijkheid mijn proefwerken af te stemmen op de leerlingen en gebeurtenissen die waren voorgevallen. Het bespreken vervolgens van de resultaten zou ik nu niet bepaald pedagogisch verantwoord noemen maar daar gaat het nu niet om. Eenzelfde proefwerk gaf ik nooit een tweede keer.

Met de gemeenschappelijke toetsen en nog sterker met de door de methode aangeleverde toetsen kwam de mogelijkheid of was het de fobie om resultaten onderling te vergelijken. Dat heette dan objectieve toetsing. Langzaam maar onstuitbaar werd ook in mijn lessen het bespreken van een proefwerk een gevecht om tienden van punten erbij te onderhandelen en raakte ook ik het zicht op het waarom van toetsen steeds meer kwijt.
Gisteravond realiseerde ik me opeens dat er nauwelijks enige vooruitgang te bespeuren viel bij het bespreken van proefwerken en werd het me triest te moede. Was er dan geen leraar die besefte dat onderwijs ten diepste niet bestaat om proefwerken wel of niet goed te bespreken? Onderwijs is toch boven alles bedoeld om leerlingen (en leraren) in de gelegenheid te stellen om te leren, in alle betekenissen van het begrip?! Tja, en wij mensen leren nu eenmaal boven alles door onze fouten.
Vervolgens maakte ik een voor mij zeer bekende fout om alle docenten op een hoop te gooien en ze collectief te vervloeken. Leren blijft een hardnekkig en complex proces ……